Ne jemi tre, tre kallogre!

0

JERINA ZALOSHNJA

Të mërkurën mbasdite, arkitektja, doktoresha dhe unë trokitëm në derën e shtëpisë së shkrimtarit S.D. që qe shuar plot një muaj më parë nga një sëmundje tepër e gjatë, e cila mbas dymbëdhjetë viteve, ia nxorri edhe pikën e fundit të shpirtit. As që do të isha kujtuar se duhet të shkoja për ngushëllim, nëse nuk do të më kishin telefonuar ato të dyja, nëse nuk do të më kishin kujtuar.

-“Çfarë t’i çojmë”, – pyeta arkitekten, më të madhen nga ne. Nëpër vizita të tilla ngushëllimi ne japim para tek njeri- tjetri dhe lot dhe të qara, por vizita në fjalë qe një hap më larg nga shprehja: “tek njëri-tjetri”. Shkrimtari kishte qënë një goxha mik i familjeve tona, por takimet me të dhe gruan e tij s’dihej pse kishin mbetur të rralla, një, e shumta dy herë në vit. Një kafe në shtëpinë e tij ishte diçka mes detyrimit dhe kortezisë.

-“T’i çojmë nga një shishe konjak”, – tha doktoresha.

Na imagjinoni pak ne të trejave, me nga një shishe konjak në dorë, në derën e një goxha zonje, e cila gjithë jetën e saj dukej se nuk kish futur në gojë asgjë të ligë, asgjë të papërshtatshme?

-“Jo jo, më mirë t’i çojmë para,”- e mbylli arkitektja. “Shkrimtarët janë të varfër, apo e keni harruar”!

.     .    .

-“Kush është”, – u dëgjua një orë më vonë zëri i një gruaje pas porte.

U tremba, më ngjethën mishtë ata tinguj të thellë, të dëshpëruar, të ndryshkur, si gërvishtjet rënkuese të sendeve kur i trazojmë, kur i luajmë vendit kot më kot, nga fundi i sepeteve të mbyllura.

-“Jemi ne të treja”, i thashë unë zërit të së vesë së shkrimtarit, {e të kujt tjetër?} duke i parë miket e mia në sy, si për t’ju thënë: hë-ni flisni, hë-ni ndihmomëni!

Heshtëm të gjitha ne gratë, në të dy anët e portës: e veja e shkrimtarit, për të cilën e kam të sigurtë se nuk kuptoi asnjë gjë nga kjo përgjigje që i dhashë, – se, s’do mend, nuk kishte sesi ta kuptonte se kush ishim pikërisht ne të treja që iu behëm aty pas porte pa asnjë telefonatë paraprake, pa pikë lajmërimi, pa asnjë para-shenjë për këtë vizitë nga njëra anë, dhe, ne te treja nga ana tjetër. Kush ishim ne, çfarë bënim aty dhe përse duhet ta trazonim medoemos atë grua gjysmë të njohur, atë shpirt të katranosur, atë zë të katandisur si mos më keq, e cila, për të thënë të drejtën, nuk dukej të na e kishte nevojën dhe aq?

-“Më prisni pak ju lutem”, – u zvarrit zëri.

Na e çeli portën vetëm tre minuta më vonë.

E besoni që kemi pritur për plot tre minuta të ngrira, të acarta, ç’them dhe unë… të çelikta fare… duke rënduar sa në një këmbë në tjetrën, dhe në një farë mënyre duke ngrënë veten me dhembë, se përse i kishim lënë punët tona në mes për të ardhur deri aty, në këtë vizitë ku na priste ajo zë-zvarritura? Unë kisha lënë fëmijët e vegjël rrugëve, arkitektja kishte lënë në mes një projekt, një punë, të cilën duhej ta dorëzonte medoemos në fund javës, ndërsa doktoresha kishte lënë në vetmi burrin e saj të paqejfshëm në shtrat, vetëm për të ardhur me ne, vetëm për të mos u ndarë.

 

Përballë nesh një hije e gjatë, e kobur, një skelet pa mish dhe shumë pak kockë, mbështjellë me rrobë të zes syrgjyn; ca flokë pis te zinj, kapur rrëmujē pas koke, zgavra sysh, si dy shpella të errëta, pa as më të voglën fije drite; buzë të zhubravitura, të mavijosura si mos më keq! Ajo që u shfaq mbas porte nuk kishte pamjen e një gruaje te ve, por, më keq akoma, të një kallogreje.

-“Maja, Maja moj, ti je?”

-“Unë jam, që mos qofsha”, – rënkoi kallogreja.

Dukej si jo e vërtetë, si një pjesë teatri ajo që po kryhej mes nesh dhe të vesë së shkrimtarit. Madje, tani që u kujtova, Maja, e veja, kishte pas qenë dikur aktore e roleve të para në një prej trupave më prestigjoze të teatrit, punë të cilën e pati lënë në mes për t’iu përkushtuar me mish e shpirt vetëm burrit te saj, shkrimtarit tashmë te vdekur S.D. Dhe, po të mos e dinim të vërtetën, po të mos kishim dëgjuar se sa rëndë ish goditur ajo nga ikja plot mundim të ngadaltë, por sidoqoftë në moshë te thyer, e bashkëshortit të saj, mund të  çuditeshe dhe, me plot gojë: epo kjo, me gjithë këtë zi, me gjithë këtë teatër?!  E vërtetë se Maja dhe shkrimtari nuk kishin patur fëmijë në bashkëjetesën e tyre të gjatë, dhe se, siç ju thashë, ajo i kish braktisur rolet për shkak të tij, por të shndërrohej deri në këtë pikë, deri në këtë rrukullimë….

Hymë të treja në një dhomë të madhe mbushur dëngas me mobilje, sende, objekte, zumë vend mbi një kolltuk të madh të bardhë.

-“Kjo shtëpi qënka si një kishë, si një muze, – vërejti arkitektja për të thyer akullin.

E vërtetë! Çdo cep muri i atij apartamenti të sapo-zijosur, qe zënë me gravura e fotografi njerëzish të buzëqeshur, ndërsa tavolina e rrumbullaktë e bukës qe mbushur dingaz me vazo trëndafilash të freskët, të bardhë. Pak më tej një pikturë në kavalet, ku shquhej hija e prerë e shkrimtarit, gjyslykët e tij të errëta, të pa ngatërrueshme, si dhe skrivanija me këmbë të gdhendura. Duhet të ecje me kujdes aty, nëpër atë pak hapësirë se, siç po jua shpjegoj, mund të pengoheshe a të thyeje pa dashur diçka, në gjithë atë frymë, në atë krijim që të merrte frymën.

-“Dhe më shani mua ju pastaj”,- na u kthye ne të dyjave arkitektja.

E vërtetë! Ne shpesh e vinim në lojë arkitekten tonë për stilin e saj “baroque” të arredimit, për maninë e të mbledhurit të çdo gjëje të vjetër me vlerë, brenda katër mureve.

Po flisnim rreth sendeve. Po ngrohej muhabeti. Po ecte mirë.

-“Çfarë bëni ju kur blini në shtëpitë tuaja sende të reja”, – foli papritur e veja e shkrimtarit.

-“Si çfarë bëjmë! Numërojmë lekët që kemi harxhuar”, – ia plasi doktoresha.

Qeshi arkitektja, qesha dhe unë! Po, po, tamam ashtu! Sa herë blejmë ndonjë mobilje, ndonjë send të ri për shtëpitë tona, e para gjë që bëjmë ne të treja, është të llogaritim paratë e shpenzuara!

-“Pse juve çfarë bëni?”, – e pyeta plot kureshtje.

Tre palë sy: të mitë dhe të dy mikeshave u kthyen vrik nga e shkreta Majë dhe ajo, pa hezituar një grimë, ashtu nën të zezë, vuri buzën ne gjysmë gaz dhe tha: “Ne bënim dashuri! Çdo send që shihni këtu, ne e kemi festuar duke bërë dashuri”!

Ua?!… Lojti.?! Po kjo ç’të qe?! Ndonjë frazë e shkëputur nga librat, nga pjesët kur zonja luante në teatër? Me thenë te drejtën Maja nuk dukej dhe aq e lojtur. E vdekur përgjysmë po, por jo e lojtur…

Shkova me sy krejt atë dhomë; të 72 gravurat, pikturat e fotografitë, të 37 vazot e luleve të freskëta, pa llogaritur penat e vjetra, stilolapsat, kallamarët, dosjet me punët e sapo përfunduara të të ndjerit mbi skrivani, gjithë çikërrimat, qelqurinat. Po sendet e tjera shpërndarë në të gjithë shtëpinë? Po të 150 vazot e luleve, me të cilat qe zbukuruar llozha e ballkonit, korridori, dhoma e gjumit?

Ktheva sytë nga miket e mia. Në të qindtën e sekondës vura re se edhe ato po rrekeshin të bënin të njëjtën llogari, po mezi mund të saktësonin të gjitha sendet aty brenda, për të përftuar nje ide, tek e fundit një shifër, se sa herë mund të qenë bashkuar nën pasion, në, nën, apo edhe mbi çdo send Maja dhe shkrimtari ynë..

A e dinin arkitektja dhe doktoresha se shkrimtari dhe ish artistja e teatrit, përveç këtij apartamenti kishin në pronësi edhe një shtëpi tjetër në fshat, në Z? A e kishin parë ato atë shtëpi dy katëshe prej guri, mbushur dëngas me sixhade e sende e libra, më shumë nga këtu, më keq nga këtu?

-“Lum si ti moj motër, – psherëtiu doktoresha.

-“Po, po! Lum si ti”, – psherëtimë me një frymë.

U trishtova. U mërzita, befas e krejt papritur, krejt pa shkak nga të ndenjurit ulur, nga ai numërim në atë muze koti, nga fakti se nuk kisha më ç’të pyesja e as ç’të ngushëlloja.  Kështu që, unë për vete, por dhe ato dy të tjerat prisnim veç kafetë me qëllimin që të linim lekët përbri filxhanit dhe të iknim nga sytë këmbët. Por Maja e përhumbur e me buzën-gaz, nuk po luante vendit.

-“Cila ka qenë dhurata e parë që ke marrë nga shkrimtari”, – e pyeta me zor, për mirësjellje, sa për të thënë diçka, sa për të mos mbetur ajo heshtje bezdisëse në mes nesh, sa për ta kujtuar: Hë, tani çohu, bëje kafen, bëj zakonin, që ne të ikim!

-“Një faturë thirrjesh telefonike të ne të dyve, plot 37 mije lekë të reja që vajta e pagova vetë në postë, -tha Maja;

Ua! Ç’mund të flasin dy njerëz, rrëkë-rrëk gjithë ditën, gjithë natën, pa pushuar një grimë, pa e vënë re, a po harxhojnë, sa po harxhojnë, pa u kujtuar, pa u përmendur fare…?

-“E kam në kokë, -vazhdoi Maja, – zërin e tij të  thellë, obsesionues, ngulmues tek më thoshte, një mijë herë më thoshte: do të të marr, në pranverë do të të marr! E kam në sy vrapimin tim zbathur nëpër borë, rrugicave të qytetit si e marrë pas telefonatave. I kam në buzë puthjet e tij, si flutura të buta; duart i tij të bardha, ditët e fundit, shtrirë drejt meje; vargjet e tij të fundit”…

Maja mund të kishte vazhduar dhe më tej, madje dukej se mund të vazhdonte edhe më tej, por befas ndërroi mendje. U ngrit në këmbë dhe filloi të recitojë:

 

“Ti që më kupton vetëm me sy

Dhe me largon çfarëdo mërzi

 Sa fort të dua, ti nuk e di”!

 

Ua! Po kjo! Me kë e pati kjo! Me të gjallët? Me të vdekurin?

Mu kujtuat fytyra e shkrimtarit, burrit te Majës, pamja e fytyrës së tij gjithmonë misterioze, ajo sjellje e tij pothuaj e tërhequr, si e vetëmjaftueshme, si pa lidhje, si pa pikë kohezioni me ne të tjerët. Në së paku 15 vitet e fundit, që kur qe martuar, nuk kisha patur rast ta takoja të vetëm. Shkrimtari rrinte vetëm me gruan e tij, të dy të kapur për krahu, të dy të bukur, të dy të përhumbur, sikur kishin zbuluar diçka, të cilën nuk patëm qëlluar ta zbulojmë ne të tjerët.

Pas katër vargjeve të para, ne dëgjuam rresht, njëra pas tjetrës edhe katër poezi të tjera, katër – vargëshe secila, dy të fundit në varg të lirë. Të gjitha me titull “Majës”, ose “Për Majën”.

Epo kjo, thashë me vete! Kësaj i thonë: “ta presësh nga s’e pandeh”! Ne erdhëm këtu për një vizitë ngushëllimi, kjo të prish gjakun!

-“Po mirë moj motër, nuk jeni zënë asnjë herë ju te dy”, – pyet arkitektja për ta çdramatizuar pak stuatën, për të lehtësuar disi peshën e vargjeve, për të mos dëgjuar më vjersha të tjera.

– “Jo asnjëherë, – tha Maja. Fjala më e rëndë që i kam thënë unë burrit tim është: Degjo shpirt, nuk vij me ty në shtëpinë në fshat muajt e verës, nëse ti nuk bën të gjitha analizat”.

-“Lum si ti moj Maja”, – rënkoi  arkitektja.

-“Vërtet, lum si ti”, – rënkuam dhe ne të tjerat.

Më së fundi Maja u ngrit për kafenë, të cilën na e serviri në ca filxhanë të mrekullueshëm ngjyrë blu, më të mrekullueshmit që kam parë. E shihja tek ecte me tabakanë ngjyrë argjendi në dorë, me çentron e qëndisur përsipër me inicialet e tyre. Befas ajo u kthye në një femër të re, tërheqëse, sensuale deri në fund, më shumë sesa kur luante rolet e para në teatër, më shumë nga hera e parë kur shkrimtari shtiu sytë mbi të.

Maja ma dha filxhanin gjithë kujdes, unë e piva ngadalë atë kafe bërë me qumësht dhe shumë të ëmbël.

“Si thotë kjo,- fola me vete… Ku i kanë blerë ata filxhanët? Kur i kanë blerë? Sa filxhane është i gjithë kompleti i tyre? 12? 24? 36? A është ky i vetmi komplet filxhanësh që ata patën? Sa është numri i plotë i kompleteve me filxhanë këtu, por edhe në shtëpinë tjetër?

Nuk di si ta shpjegoj tamam, por pikërisht kur qeshë duke gjerbur kafenë e ngushëllimit të së vesë së shkrimtarit S.D.,  më pushtoi një si mundim, një si dalldi, një si dëshirë e marrë për numërime të sakta, për kujtime plagosëse ngjarjesh të sakta.

Po tani?

-“Ohu, ti mendohesh shumë, ti çan kokë me të tepërt”, – më folën të dy mikeshat e mia.  E tyrja ishte një e folur pa fjalë.  Ishte një e folur të cilën e kuptojnë vetëm ne gratë e të të njëjtit lloj dhe jo Maja në të zeza.

“Ohu! Ndonjëherë është më mirë të mos mendosh, të mos kujtosh fare”.

-“Ngrehu të ikim”, – tha e para doktoresha.

-“Ngrehuni të ikim”, – përsëriti kot më kot edhe arkitektja.

Po po, e vërtetë ikim, thashë dhe unë!

Ndonjëherë është më mirë të ikësh. Të ngrihesh e të ikësh për fare.

SHPËRNDAJE