Kërkimi mbi aftësinë e kufizuar është zhvendosur gjithnjë e më shumë në qendër të diskutimeve ndërkombëtare shkencore dhe politike, duke reflektuar debate më të gjera mbi përfshirjen, cilësinë e jetës dhe aksesin në hapësirën publike. Në këtë kontekst, King Salman Center for Disability Research (KSCDR), një institucion kërkimor me bazë në Arabia Saudite, ka hapur zyrtarisht nominimet për ciklin e katërt të King Salman International Prize for Disability Research Award.
Korniza e award-it pasqyron mënyrat shumëdimensionale se si aftësia e kufizuar përjetohet në jetën e përditshme. Në vend që të privilegjojë një perspektivë të vetme disiplinore, award-i është i organizuar në pesë degë, që mbulojnë shkencat shëndetësore dhe mjekësore, shkencat arsimore dhe psikologjike, rehabilitimin dhe shkencat sociale, si edhe aplikimet teknike në fushën e aftësisë së kufizuar dhe aksesit universal. Së bashku, këto fusha reflektojnë mënyrën se si aftësia e kufizuar haset në praktikë përmes sistemeve, institucioneve dhe mjediseve të ndryshme, dhe jo brenda kategorive të izoluara kërkimore.
Një tjetër veçori e award-it lidhet me mënyrën se si përcaktohet dhe vlerësohet cilësia e kërkimit. Award-i nuk është i ndërtuar rreth publikimeve individuale apo rezultateve afatshkurtra. Përkundrazi, nominimet vlerësohen mbi bazën e një trupi pune të zhvilluar në kohë. Kjo përfshin kërkime të rishikuara nga kolegë, si edhe dëshmi se gjetjet janë përkthyer në praktikë, përmes modeleve të kërkimit të aplikuar, programeve të zbatuara, zgjidhjeve teknologjike, apo kontributeve që kanë ndikuar në shërbime, institucione ose standarde të aksesueshmërisë. Theksi vihet te kërkimi i mbështetur në metoda të konsoliduara dhe qartësisht i përdorshëm përtej mjediseve akademike.
Procesi i nominimit ndjek një logjikë po aq të hapur. Kandidatët mund të propozohen nga qendra kërkimore për aftësinë e kufizuar, fakultete apo departamente universitare, institucione dhe organizata përkatëse, si edhe nga fitues të mëparshëm të çmimit. Lejohen gjithashtu vetë-nominimet, dhe studiuesit mund të propozohen nga kolegë që e njohin punën e tyre. Kjo qasje redukton varësinë vetëm nga dukshmëria institucionale dhe zgjeron aksesin për kërkime dhe projekte të aplikuara me ndikim të madh, edhe kur ato zhvillohen jashtë mjediseve akademike me rrjete të forta.
Shtrirja e çmimit pasqyrohet në ciklin e tij më të fundit. Në vitin 2022, raundi i tretë tërhoqi 370 aplikime nga 46 vende, në fusha që përfshinin kërkimin mjekësor, arsimin, teknologjinë dhe aksesueshmërinë e aplikuar. Ndër fituesit ishte Dr. Elena Grigorenko nga Yale University, kërkimi i së cilës përkthen të dhëna gjenetike dhe biologjike në mjete praktike diagnostikuese për identifikimin e hershëm të vështirësive të të nxënit dhe zhvillimit, duke ndikuar në mënyrën se si fëmijët vlerësohen në shkolla dhe klinika. Çmimi në Shkencat Shëndetësore dhe Mjekësore vlerësoi gjithashtu Dr. Samia Joseph Khoury nga American University of Beirut për krijimin e një qendre për sklerozën multiple që bashkon trajtimin, të dhënat e pacientëve dhe kërkimin afatgjatë, duke ndryshuar mënyrën se si sëmundja studiohet dhe menaxhohet me kalimin e kohës. Në fushën e arsimit, Profesori Peter Paul nga Ohio University u vlerësua për zhvillimin e modeleve të leximit dhe gjuhës që kanë riformësuar rrugët e të nxënit për nxënësit me dëmtime të dëgjimit.
Për të mbështetur këtë lloj kërkimi afatgjatë, çmimi mbështetet nga një fond total prej rreth 667.000 dollarësh amerikanë, me afërsisht 133.000 dollarë për secilën degë. Në këtë nivel, financimi u mundëson ekipeve kërkimore të qëndrojnë funksionale dhe të kalojnë projektet pilot në faza zbatimi, të cilat shpesh janë të vështira për t’u financuar pasi rezultatet fillestare janë arritur.
Edhe pse me shtrirje ndërkombëtare, çmimi është i pozicionuar gjithashtu brenda një kuadri më të gjerë nismash të mbështetura nga Arabia Saudite, që vendosin cilësinë e jetës, parandalimin dhe përfshirjen në qendër të zhvillimit shoqëror. Vitet e fundit, ky orientim është bërë gjithnjë e më i dukshëm përmes angazhimeve ndërkombëtare në fushën e shëndetit, kërkimit dhe ndërgjegjësimit, përfshirë edhe Shqipërinë, ku çështjet e aksesueshmërisë, shëndetit publik dhe politikave gjithëpërfshirëse janë pjesë e debatit të vazhdueshëm. Në këtë kontekst, çmimi funksionon më pak si një dallim i izoluar dhe më shumë si një element i një përpjekjeje më të gjerë për të lidhur kërkimin, politikëbërjen dhe praktikën.
Nominimet janë të hapura deri në March 2026, ndërsa evaluation dhe final announcements do të zhvillohen më vonë gjatë vitit. Informacion i detajuar mbi categories, documentation requirements dhe submission procedures është i disponueshëm përmes portalit zyrtar të award-it dhe kanaleve të King Salman Center for Disability Research.
Official Website: www.ksadr.org.sa
Contact Email: award@ksadr.org.sa
