10 Shkurt 2025
Partia Vetëvendosje e drejtuar nga Kryeministri Albin Kurti shpalli fitoren në raundin e zgjedhjeve të përgjithshme të mbajtura në Kosovë më 9 shkurt. Me rreth 90 për qind të fletëve të votimit të numëruara, VV ka arritur rreth 41 për qind, ndërsa partitë opozitare kanë arritur shifra më të ulëta: 22 për qind për PDK-në, 17 për qind për LDK-në dhe 7 për qind (AAK). Akoma nuk janë marrë parasysh votat e diasporës. Këtë herë, qytetarët e Kosovës mund të votojnë nga vendbanimi i tyre, ose përmes postës, ose duke shkuar drejtpërdrejt për të hedhur votën në ambasadat dhe konsullatat e Kosovës në rreth 19 shtete.
Pjesëmarrja e votuesve ka rënë nga 48 për qind në 2021 në vetëm 40 për qind këtë herë.
Vëzhguesit ndërkombëtarë vërejtën pjesëmarrjen e komunitetit serb në veri, si dhe në disa zona të tjera të banuara nga serbët, në këto zgjedhje. Dhjetë nga 120 vendet në Kuvendin e Kosovës janë të rezervuara për pakicën serbe, sipas kushtetutës. 10 vende shtesë janë të rezervuara për pakicat etnike të tjera.
Krahasuar me raundin e fundit të zgjedhjeve, VV ka humbur pjesën e saj komode të votave prej rreth 50-51 për qind, që i mundësonte të formonte një qeveri me lehtësi. Tani VV do të duhet të ndërtojë një koalicion. Partitë opozitare, veçanërisht LDK, e kanë rritur ndjeshëm pjesën e votave, por i mungojnë numrat, madje duke u bashkuar për të formuar një qeveri stabile.
Zgjedhjet në Kosovë u zhvilluan në një atmosferë qetësie, pa incidente të rëndësishme dhe sjellja politike e palëve të interesuara dhe qytetarëve tregoi një respekt të fortë për procesin demokratik si gjatë fushatës ashtu edhe në ditën e zgjedhjeve. Kjo u vërejt dhe u përshëndet nga BE-ja me një deklaratë zyrtare. Vëzhguesit në Shqipëri e kanë lavdëruar Kosovën dhe janë shprehur në media dhe platformat sociale për të lavdëruar procesin zgjedhor të saj. Pavarësisht faktit që Kosova është një shtet relativisht i ri, ose ndoshta pikërisht për këtë arsye, ajo ka arritur të mbajë zgjedhje të lira dhe të ndershme pa kundërshtime. Shqipëria ende nuk ka arritur të ofrojë një proces të tillë të pastër, të pranuar nga të gjitha palët konkurrente.
Në prapavijë të këtyre zgjedhjeve, ka pasur probleme të thella mes VV-së dhe një sërë partnerësh të saj të rëndësishëm strategjikë perëndimorë, përfshirë SHBA-në dhe BE-në, të cilët nuk kanë gjetur një marrëdhënie funksionale me Kurtin, sidomos gjatë viteve të fundit. Dërguari i sapoemëruar i SHBA-së për Krizat Ndërkombëtare, Richard Grenell, një figurë e njohur për rajonin e Ballkanit Perëndimor, nuk ka hezituar të përdorë fjalë të forta kundër Kurtit gjatë fushatës, duke shpërndarë disa herë në Twitter që Kurti nuk ka mbështetje nga administrata e re amerikane, as nga ajo e mëparshmja.
Duke fokusuar marrëdhënien mes Shqipërisë dhe Kosovës
Nuk është sekret tani që marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Kosovës, sidomos ato politike, janë në një nivel të ulët historik.
Arsyeja për këtë duhet kërkuar në qasjen paternaliste që Shqipëria ka marrë ndaj Kosovës, sipas Presidentit të Institutit Shqiptar për Studime Ndërkombëtare (AIIS), Albert Rakipi, i intervistuar nga Tirana Times.
“Për arsye të njohura historike, Shqipëria kurrë nuk ka luajtur rolin e saj si shtet-nënë. Aq më pak ka mundur ta bëjë këtë që nga viti 2008, kur Kosova u bë shtet i pavarur. Paradoksale siç mund të tingëllojë, duket se Shqipëria e sheh Kosovën si një Provincë Autonome të saj”, shkruan Rakipi në një ese për revistën akademike “Tirana Observatory”.
Rakipi përmend shumë iniciativa që Shqipëria ka ndërmarrë pa kërkesë dhe duke marrë një pozicion që kalon përtej ambicies së saj realiste. “Shqipëria ka paraqitur planin e saj për Asocacionin e Komunave, pa kërkesë nga askush. Pozita ka qenë ajo e përpjekjes për të vepruar si ndërmjetësuese me Serbinë, diçka që Tirana nuk mund ta bëjë fare. Ky rol i takon Uashingtonit dhe Brukselit”, shton Rakipi.
Duke u dalluar në këtë kontekst të ngërçit është marrëdhënia shumë e vështirë personale midis Ramës dhe Kurtit.
Ndërsa marrëdhëniet mes dy shteteve nuk kanë shënuar ndonjë përmirësim në bashkëpunimin ekonomik, kulturor apo edhe arsimor, ka pasur shumë fasadë. Kjo ka marrë formën e një koreografie folkloristike të takimeve të përbashkëta ndërqeveritare. Megjithatë, edhe ato nuk kanë arritur të fshijnë tensionin antagonistik që ishte i dukshëm edhe në takimin e fundit të përbashkët mbajtur në Kuvendin e Kosovës, kur Rama përsëriti thirrjen e tij për Kosovën që të përmirësojë marrëdhëniet me partnerët strategjikë të Perëndimit.
Partitë politike në Kosovë e kanë braktisur prej kohësh thirrjen për bashkim me Shqipërinë, diçka që në fillimet e jetës politike të Vetëvendosjes ishte një parim qendror që ngjalli shumë kureshtje në kryeqytetet evropiane. Kosova nuk kërkon asgjë më shumë nga Shqipëria përveç ndihmës diplomatike me organizatat ndërkombëtare.
Me Kurtin që mund të mbajë drejtimin e qeverisë edhe për katër vjet të tjerë, përveç nëse ka një rregullim të konsiderueshëm të qasjes së Tiranës, marrëdhëniet dypalëshe që teorikisht do të duhej të ishin më të mirat në rajon, do të vazhdojnë të mbeten të ngrira ose madje të përkeqësohen.
Kosova dhe BE-ja
VV dhe Kurti kandiduan me një platformë të fokusuar në sovranitetin. Slogani i tyre, “nga këndi në kënd” gjithashtu aludonte në një qasje territoriale, një theks mbi zgjerimin dhe konsolidimin e kontrollit shtetëror mbi gjithë territorin e Kosovës pavarësisht shumë sfidave që ka paraqitur Beogradi.
Qeveria e re në Kosovë do të duhet të marrë përsipër edhe përgjegjësinë e një faze të re të bisedimeve me Beogradin, të cilat tani do të zhvillohen nën një udhëheqje të re dhe të ndryshme të BE-së. Kaja Kallas dhe Peter Sorensen, duke zëvendësuar Borrell dhe Lajçak, pritet të frymëzojnë një jetë të re në një dialog që ka qenë prej kohësh në mbështetje të jetës.
Analistët e pavarur janë dakord se kushdo që të formojë qeverinë e re në Kosovë do të gjejë në tavolinën e tij të punës të njëjtin listë detyrash, duke filluar nga gjetja e një zgjidhjeje për çështjen e kontestuar të krijimit të Asociacionit të Komunave me shumicë serbe.
Kosova është shteti i vetëm në Ballkanin Perëndimor që nuk ka statusin e kandidatit zyrtar në marrëdhëniet me Bashkimin Evropian, pavarësisht se ka aplikuar për të. BE-ja gjithashtu ende nuk ka hequr masat ndëshkuese që ndikojnë në mbështetje financiare për vendin. Kosova do të festojë përvjetorin e pavarësisë javën e ardhshme më 17 shkurt.
